KEMALİYE (EĞİN)

Erzincan iline bağlı bir ilçe olan Kemaliye, Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat (Karasu) bölümünde yer alır. Yerleşim, doğuda Munzur Dağları ve Fırat Nehri, batıda Hotar dağı ile sınırlanmıştır. Vadi tabanı burada deniz seviyesine göre 813 metredir. Bu vadinin doğu yamacı dik bir duvar halinde yükselirken, batı yamacı, yukarılardan inen küçük bir dere boyunca ve bir amfiteatr biçiminde, daha hafif bir eğimIe gerileyerek kasabanın kurulmasına uygun bir zemin oluşturmaktadır. Kemaliye’nin güneyinde Ağın, Keban (Elazığ), güneybatısında Arapgir (Malatya), batısında Divriği (Sivas), kuzeyinde İliç (Erzincan), doğusunda Çemişgezek ve Ovacık (Tunceli) konumlanmıştır. İlçe merkezi en yakın il merkezlerine (Erzincan, Malatya ve Elazığ) ulaşım yaklaşık 150-200 km. ve 3’er saat uzaklıktadır.

Kemaliye’nin önceki adı “Eğin”dir. 1818 tarihli Suut Martin tarafından Paris te yazılan bir esere göre “Eğin” ismi Ermenicede “kaynak” anlamına gelen “Akn-Agn” kelimelerinden doğmaktadır. Kentin kuruluş tarihi ile ilgili bilgiler, kaynaklara göre 11. yy.ın öncesini geçmez. Bizans ve Osmanlı devleti zamanında kuzey-güney arasında geçiş sağlayan ulaşım hatlarından birisinin bu vadi üzerinden geçmesi, Kemaliye yerleşmesinin buraya kurulmasındaki ana nedenini ortaya koymaktadır.

Cumhuriyet döneminde önce Elazığ, ardından 1926 yılında Malatya’ya bağlanan Eğin, 1938’de Erzincan ili sınırlarına katılmıştır. Eğin’den 1922 yılında Atatürk’e, içinde verebilecekleri asker ve erzak miktarını belirtir bir bağlılık telgrafı çekilmiş; Atatürk verdiği yanıtta Eğin yerine Kemaliye adını kullanarak kasabanın adını değiştirmiştir.

 

***Bu bölüm Öğr. Gör. Y. Mimar Ezgi TAÇORAL’ın “Kemaliye Geleneksel Kent Dokusunda, Konut Kullanim Sürecinin Sürdürülebilirlik Bağlaminda Değerlendirilmesi” adlı çalışmasından derlenerek hazırlanmıştır.